Stok değerleme yöntemi seçimi, kâr-zarar tablosunu ve dolayısıyla vergi yükünüzü doğrudan etkiler. Türkiye'de en yaygın iki yöntem FIFO ve ağırlıklı ortalama maliyettir.
FIFO (First In, First Out — İlk Giren İlk Çıkar) yöntemi, ürünlerin alındıkları sıraya göre satıldığı varsayımına dayanır. Enflasyonist dönemde maliyetler düşük, kâr yüksek görünür; bu da vergi yükünüzü artırır ama bilanço sağlam görünür.
Ağırlıklı ortalama yöntemi, tüm alışların ortalamasını alır. Maliyet dalgalanmalarını yumuşatır; kâr ve vergi yükü daha istikrarlı olur. Pratik uygulanması daha kolaydır.
LIFO (Last In, First Out — Son Giren İlk Çıkar) Türkiye'de vergi mevzuatı tarafından kabul edilmez. Sadece bilgi amaçlı belirtelim.
Hangi sektör için hangisi uygun? Hızlı dönen ürünler (gıda, hızlı tüketim) için FIFO daha gerçekçi sonuçlar verir; ürünler fiziksel olarak da öyle akar. Değeri yüksek, yavaş dönen ürünler (kuyumcu, otomotiv parça) için ağırlıklı ortalama daha pratik olabilir.
Önemli not: bir kez seçtiğiniz yöntemi yıl içinde değiştiremezsiniz. Mali müşavirinizle birlikte karar verin; vergi planlaması açısından değerlendirin. Bamux her iki yöntemi de destekler; yıl başında seçtiğiniz yöntem üzerinden maliyet hesabı otomatik yapılır.